Vazduh je jedan od najvažnijih segmenata životne sredine koji je ekspanzijom industrije postao zagađen sastojcima koji su štetni u prvom redu za čoveka a zatim i za njegovu okolinu. Izvori aerozagađenja su brojni i u zavisnosti od vrste zagađivača u vazduhu se mogu naći materije koje u velikoj meri utiču na zdravlje ljudi, posebno najosetljivijih delova populacije (trudnice, deca, stare i bolesne osobe). Iz tih razloga Institut za javno zdralje u Kragujevcu već duži niz godina prati kvalitet vazduha na području Šumadijskog okruga.
Kontrola kvaliteta vazduha obuhvata:

• Sistematsko praćenje imisije osnovnih i specifičnih zagađujućih materija poreklom iz stacionarnih izvora (sprovodi se svakodnevno i obuhvata: na 5 mernih mesta određivanje dnevnih koncentracija sumpordioksida, čađi i azotovih oksida, a na 12 mernih mesta određivanje količina ukupnih taložnih materija ( u daljem tekstu UTM) u okviru kojih se na četiri merna mesta meri prisustvo teških metala (olovo, kadmijum i cink), i
• Kontrolu kvaliteta vazduha poreklom od izduvnih gasova motornih vozila (obavlja se na četiri merna mesta svakog meseca u trajanju od po sedam dana, a vrši se određivanjem koncentracije čađi, azotnih oksida, olova, formaldehida i benzena).

Kontrola kvaliteta vazduha obavlja se u cilju utvrđivanja:

1. Uticaja izvora zagađivanja vazduha na svojstva vazduha
2. Stepena opterećenja vazduha pojedinih područja zagađujućim materijama
3. Odstupanja od dozvoljenog nivoa zagađenosti vazduha
4. mehanizama rasprostiranja zagađenja
5. Otkrivanja fizičko-hemijskih i hemijskih procesa koji utiču na transformaciju primarnih zagađujućih materija
6. Procenio efekat preduzetih mera na sprečavanju i/ili smanjenju zagađenosti vazduha
7. Procenio uticaj na čoveka, prirodne i radom stvorene vrednosti

Mreža mernih mesta za praćenje zagađenosti vazduha postavlja se na osnovu podataka o:

1. Površini područja
2. Vrsti izvora zagađivanja vazduha
3. Procene rasprostiranja zagađujućih supstancija
4. Gustini naseljenosti područja pod uticajem zagađenog vazduha
5. Odlika reljefa
6. Meteroloških uslova područja

U Kragujevcu redovnu kontrolu vazduha Institut za javno zdravlje Kragujevac sprovodi od 1975. godine. Ova kontrola podrazumeva redovno. kontinuirano praćenje osnovnih zagađujućih materija koje su zakonski propisane. Za posmatrani desetogodišnji period Institut za javno zdravlje Kragujevac izvršio je kontrolu vazduha u komunalnoj sredini na 20 mernih mesta. Na 12 mernih mesta vrši se kontrola ukupnih taložnih materija-aerosedimenata, a na ostalih 8 mesta prate se koncentracije ostalih zagađujućih materija i to: na 4 raskrsnice u gradu-azotdioksid (NO2), formaldehid (HCHO), olovo (Pb), čađ, a na ostala 4 merna mesta-sumpordioksid (SO2), azot-dioksid (NO2) i čađ.

Tabela1. Lokacije i parametri ispitivanja aerozagađenja